قانون ملی توسعه هوش مصنوعی با هدف ساماندهی زیستبوم هوش مصنوعی ابلاغ شد و سازمان ملی هوش مصنوعی را بهعنوان نهادی مستقل ذیل رئیسجمهور پیشبینی کرده است. صندوق ملی توسعه و معافیت گمرکی تجهیزات نیز در آن آمده است.
قانون ملی توسعه هوش مصنوعی با هدف ساماندهی و توسعهٔ زیستبوم هوش مصنوعی در کشور ابلاغ شد. مجلس شورای اسلامی این قانون را در جلسهٔ علنی ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ تصویب کرد و شورای نگهبان در ۴ شهریور ۱۴۰۵ آن را تأیید کرد. رئیسجمهور نیز با نامهٔ شمارهٔ ۸۷۶۰۷ مورخ ۲۷ مهر ۱۴۰۵ آن را ابلاغ کرد. این خبر در ۱۹ آبان ۱۴۰۵ منتشر شد.
جزئیات قانون ملی توسعه هوش مصنوعی
بر اساس ماده ۲ این قانون، سازمان ملی هوش مصنوعی بهعنوان سازمانی مستقل ذیل رئیسجمهور فعالیت میکند. از وظایف این سازمان، تدوین، بهروزرسانی و پایش برنامهٔ ملی توسعهٔ هوش مصنوعی و هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، نهادهای علمی و پژوهشی و بخش خصوصی است.
این قانون تشکیل مرکز مطالعات راهبردی، آزمایشگاه توسعهٔ فناوریهای بنیادین هوش مصنوعی و مرکز ارزیابی و تأیید امنیت سامانههای هوش مصنوعی را پیشبینی کرده است. تدوین اسناد مربوط به حفاظت از داراییهای فکری، توصیهنامهٔ اخلاقی، الزامات شرعی و حقوقی هوش مصنوعی و حقوق و مسئولیتهای مدنی و کیفری مرتبط با آن نیز از دیگر موضوعات مقرر در قانون است.
بخشی از قانون به آموزش و پژوهش مربوط است. وزارتخانههای آموزش و پرورش، علوم، تحقیقات و فناوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی و سازمان اداری و استخدامی کشور مکلف شدهاند با همکاری سازمان ملی هوش مصنوعی و با استفاده از امکانات خود، این موارد را انجام دهند:
- ایجاد و بازنگری سرفصلهای آموزشی متأثر از تحولات هوش مصنوعی.
- ایجاد بستر مناسب در مدارس و دانشگاهها برای تقویت طرحهای پژوهشی در این حوزه و حمایت از آنها.
- تدوین دستورالعمل حمایت از دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشتههای مرتبط با هوش مصنوعی.
- بهروزرسانی دستورالعملها و شیوهنامههای آموزش و ارزیابی در آموزش عالی و آموزش و پرورش.
قانون تأسیس صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی را ذیل سازمان ملی هوش مصنوعی پیشبینی کرده است تا نظام مالی این حوزه تقویت شود. همچنین احکامی برای حمایت از توسعهٔ زیرساختهای هوش مصنوعی و معافیت گمرکی تجهیزات مشمول شرایط مقرر در قانون آمده است. متن خبر شرایط این معافیت و نحوهٔ حمایت را شرح نداده است.
این خبر برای کسبوکار شما یعنی چه؟
برای مدیرعاملها و مدیران فناوری، مهمترین نکته این است که قانون یک نهاد ملی برای برنامهریزی و هماهنگی هوش مصنوعی تعریف کرده و بخش خصوصی را هم در این هماهنگیها دخیل دانسته است. سازمانهایی که بر پایهٔ هوش مصنوعی محصول یا خدمت توسعه میدهند، باید برنامهٔ ملی و خروجیهای این سازمان را دنبال کنند.
مرکز ارزیابی و تأیید امنیت سامانههای هوش مصنوعی موضوعی است که مدیران فناوری باید جدی بگیرند. متن خبر مشخص نمیکند که این تأیید برای چه سامانههایی و با چه زمانبندی الزامی خواهد بود. بنابراین تا روشن شدن جزئیات، بهتر است وضعیت امنیتی سامانههای هوش مصنوعی سازمان مستند شود.
برای مدیران منابع انسانی، قانون بر آموزش و تربیت نیروی متخصص تأکید دارد. تغییر سرفصلهای آموزشی ممکن است در بلندمدت بر جذب نیروی متخصص اثر بگذارد. همچنین صندوق ملی و معافیت گمرکی برای سرمایهگذاری در زیرساخت هوش مصنوعی اهمیت دارند، اما شرایط آنها در خبر نیامده است. برای بررسی بهرهوری دادهها در سازمان میتوانید به بخش تحلیل هوشمند نیز سر بزنید.
چه کارهایی باید انجام داد؟
- فهرست سامانههای هوش مصنوعی که در سازمان استفاده یا توسعه میشوند را تهیه کنید تا برای هر نوع بررسی امنیتی آماده باشید.
- منتظر اعلام دستورالعملها و فرایند مرکز ارزیابی و تأیید امنیت سامانههای هوش مصنوعی بمانید و زمان بررسی آن را پیگیری کنید.
- اگر با آموزش یا جذب نیروی متخصص سروکار دارید، برنامهٔ جذب و آموزش را با تحولات این حوزه تطبیق دهید.
- بررسی کنید آیا فعالیت سازمان با شرایط صندوق ملی یا معافیت گمرکی تجهیزات هوش مصنوعی همخوانی دارد.
- مستندسازی تصمیمها و دادههای مورد استفاده در سامانههای هوش مصنوعی برای روشن بودن مسئولیتهای حقوقی.
- پیگیری متن کامل قانون و آییننامههای اجرایی آن پیش از تصمیمگیری مالی یا فناوری.
پرسشهای رایج
آیا قانون ملی توسعه هوش مصنوعی هماکنون اجرا میشود؟
متن خبر تاریخ اجرای مفاد قانون را ذکر نکرده است. بر اساس متن خبر، رئیسجمهور این قانون را در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ ابلاغ کرده است، اما زمانبندی اجرای هر بخش در خبر روشن نشده است.
سازمان ملی هوش مصنوعی چه جایگاهی دارد؟
بر اساس ماده ۲ قانون، سازمان ملی هوش مصنوعی سازمانی مستقل ذیل رئیسجمهور است و وظیفهٔ تدوین و پایش برنامهٔ ملی توسعهٔ هوش مصنوعی را بر عهده دارد.
صندوق ملی توسعه هوش مصنوعی برای چه تأسیس میشود؟
قانون تأسیس این صندوق را ذیل سازمان ملی هوش مصنوعی پیشبینی کرده است تا نظام مالی حوزهٔ هوش مصنوعی تقویت شود. همچنین احکامی برای حمایت از توسعهٔ زیرساختهای هوش مصنوعی در نظر گرفته شده است.







