طبق آمار بانک مرکزی، عملکرد چهار ابزار تأمین مالی زنجیره تولید در هفت ماه نخست ۱۴۰۵ به حدود ۴۰۰.۳ همت رسید. برات الکترونیکی با ۷۴.۳ درصد، سهم اصلی را دارد و رشد ابزارها یکسان نبوده است.
عملکرد ابزارهای تأمین مالی زنجیره تولید در هفت ماه نخست سال ۱۴۰۵ به بیش از ۴۰۰ همت رسیده است. بانک مرکزی این آمار را در ۲۳ آبان ۱۴۰۵ منتشر کرد. نزدیک به سهچهارم این عملکرد به برات الکترونیکی مربوط است و سه ابزار دیگر، یعنی اوراق گام، کارت رفاهی متصل به اوراق گام و فاکتورینگ، حدود یکچهارم آن را تشکیل میدهند. رشد ابزارهای اعتباری در شبکهٔ بانکی میان روشهای مختلف یکسان توزیع نشده است.
رشد کل و سهم هر ابزار
ارزش عملکرد چهار ابزار در هفت ماه نخست ۱۴۰۵ حدود ۴۰۰.۳ همت بوده است. این رقم در مدت مشابه سال ۱۴۰۴ حدود ۳۴.۴ همت بود. مجموع عملکرد ثبتشده حدود ۳۶۵.۹ همت افزایش یافته و ۱۱.۶ برابر دورهٔ مشابه پارسال شده است.
- برات الکترونیکی: حدود ۲۹۷.۵ همت، معادل ۷۴.۳ درصد کل. عملکرد این ابزار در دورهٔ مشابه ۱۴۰۴ حدود ۱۶.۶ همت بود و حدود ۱۷.۹ برابر شده است.
- اوراق گام: بیش از ۷۹ همت، نزدیک به یکپنجم مجموع، با رشد حدود ۳۶۶ درصدی نسبت به دورهٔ مشابه سال گذشته.
- کارت رفاهی متصل به اوراق گام: حدود ۱۸ همت، معادل حدود ۴.۵ درصد کل.
- فاکتورینگ: حدود ۵.۲ همت، معادل ۱.۳ درصد و کمترین سهم میان چهار ابزار.
برات الکترونیکی و اوراق گام رویهم حدود ۹۴.۲ درصد عملکرد را در اختیار دارند و سهم مجموع کارت رفاهی و فاکتورینگ کمتر از شش درصد است. از نظر ارزش ثبتشده، گسترش این ابزارها بیشتر بر دو ابزار اصلی متمرکز بوده است.
برات الکترونیکی و اوراق گام در عمل
برات الکترونیکی زنجیره تولید از ابتدای ۱۴۰۴ عملیاتی شده و انتقال کامل یا بخشی از اعتبار را میان حلقههای زنجیره ممکن میکند. بانک مرکزی از کاربرد آن در تسویهٔ معاملات فولاد، دام و طیور، خودرو، محصولات پالایشگاهی، لوازم خانگی، برق و الکترونیک و صنایع غذایی خبر داده است. زیرساخت استفاده از آن برای تسویهٔ معاملات اعتباری بورس کالا و بورس انرژی هم فراهم شده است.
بانک مرکزی اعلام کرده ۱۹ بانک در صدور اوراق گام فعالاند. این ابزار در خودروسازی، لوازم خانگی، صنایع غذایی، دارو و درمان، بازرگانی و صنایع فلزی به کار رفته است. ارزش تأمین ارز در قبال پذیرش اوراق گام برای واردکنندگان دارو و تجهیزات پزشکی از آغاز اجرای مصوبات تا پایان مهر ۱۴۰۵ حدود ۷.۸ همت بوده است. این رقم بازهٔ متفاوتی دارد و نباید به مجموع ۴۰۰ همت اضافه شود.
کارت رفاهی در دورهٔ مشابه پارسال حدود ۶۵۰ میلیارد تومان عملکرد داشت و اکنون به حدود ۱۸ همت رسیده است؛ یعنی حدود ۲۷.۸ برابر. با این حال، نرخ رشد بالا به معنای سهم بزرگ در کل نیست. بانک مرکزی این ابزار را در چارچوب «خرید اکنون، پرداخت بعداً» معرفی میکند. چهار بانک آن را تجاریسازی کردهاند و ۱۰ بانک دیگر در مرحلهٔ نهاییسازی و آزمون فنیاند. در جدول منتشرشده، رقم هفتماههٔ کارت رفاهی فقط به بانک رفاه کارگران مربوط است و نمیتوان آن را عملکرد همهٔ بانکهای دارای این خدمت دانست.
ملاحظهٔ دادهای دربارهٔ اوراق گام
در جدول بانک مرکزی، رقم هفتماههٔ اوراق گام ۷۰.۶۲ همت درج شده است، اما جمع کل و درصد رشد اعلامی با ۷۹.۶۲ همت سازگار است. رقم ۷۹.۶۲ همت از تطبیق جمع و رشد اعلامشده بازسازی شده و هنوز تأیید رسمی ندارد. با رقم جدول، جمع چهار ردیف ۳۹۱.۲۹ همت میشود؛ یعنی ۹ همت کمتر از جمع اعلامی ۴۰۰.۲۹ همت. تحلیلهای مبتنی بر سهم اوراق گام باید این اختلاف را در نظر بگیرند.
این خبر برای کسبوکار شما یعنی چه؟
برای مدیران فروش و مالی، مهمترین نکته ترکیب آمار است نه فقط رقم کل. بخش بزرگ رشد به برات الکترونیکی و اوراق گام مربوط است. آمار منتشرشده نشان نمیدهد چه تعداد بنگاه از این ابزارها استفاده کردهاند یا اثر آنها بر هزینهٔ تأمین مالی و وصول مطالبات چقدر بوده است. بنابراین از این خبر نمیتوان نتیجه گرفت که این ابزارها برای هر سازمان مناسباند.
چه کارهایی باید انجام داد؟
- اگر در حوزههایی مانند فولاد، خودرو، لوازم خانگی یا صنایع غذایی فعال هستید، با واحد مالی بررسی کنید که معاملات شما تا چه اندازه با برات الکترونیکی قابل تسویه است.
- از بانکهای همکار بپرسید کدام ابزارها را ارائه میکنند. دامنهٔ ارائهٔ کارت رفاهی هنوز محدود است و فقط چهار بانک آن را تجاریسازی کردهاند.
- پیش از استفاده از هر ابزار، شرایط و هزینهٔ آن را با دادههای داخلی سازمان بسنجید.
- در تحلیلها، رقم اوراق گام را با توجه به اختلاف جدول و نمودار بانک مرکزی با احتیاط به کار ببرید.
برای دیدن آمار دیگری از تأمین مالی زنجیرهای در شبکهٔ بانکی، گزارش تأمین مالی زنجیرهای ۱۰.۷ برابر شد؛ آمار بانک مرکزی از تأمین مالی شبکه بانکی در ۱۴۰۵ را هم ببینید.







