DiaMind
بانک، ارز و تأمین مالی

از پرداخت‌یاری به حساب‌یاری؛ پیش‌نویس مرداد ۱۴۰۵ بانک مرکزی و آثار آن بر حداقل سرمایه پرداخت‌یار

۴ دقیقه مطالعهمنبع: راه پرداخت

از پرداخت‌یاری به حساب‌یاری؛ پیش‌نویس مرداد ۱۴۰۵ بانک مرکزی و آثار آن بر حداقل سرمایه پرداخت‌یار
عکس: راه پرداخت

پیش‌نویس مرداد ۱۴۰۵ بانک مرکزی حداقل سرمایه پرداخت‌یار نوع اول را از ۱۰ به ۵۰ میلیارد تومان و نوع دوم را از ۱۰۰ به ۵۰۰ میلیارد تومان می‌رساند و برای نوع دوم فعالیتی با عنوان «حساب‌یاری» پیش‌بینی می‌کند. این سند هنوز پیش‌نویس است و تاریخ و شماره جلسهٔ تصویب آن تکمیل نشده است.

بانک مرکزی در پیش‌نویس مرداد ۱۴۰۵ «ضوابط اجرایی تأسیس، فعالیت، انحلال و نظارت بر شرکت‌های پرداخت‌یار» حداقل سرمایه پرداخت‌یار نوع اول را از ۱۰ به ۵۰ میلیارد تومان و نوع دوم را از ۱۰۰ به ۵۰۰ میلیارد تومان افزایش داده است. در همین سند، برای پرداخت‌یارهای نوع دوم فعالیتی پیش‌بینی شده که از ارائهٔ درگاه پرداخت فراتر می‌رود: «حساب‌یاری».

چه چیزی پیشنهاد شده است؟

طبق ماده ۸ پیش‌نویس، حداقل سرمایه نوع اول از ۱۰۰ به ۵۰۰ میلیارد ریال و نوع دوم از هزار به پنج‌هزار میلیارد ریال رسیده است. سرمایهٔ موردنیاز هر دو گروه پنج برابر شده، یعنی ۴۰۰ درصد افزایش یافته است. نسبت سرمایهٔ نوع دوم به نوع اول همچنان ده برابر مانده است.

حساب‌یاری شامل دریافت، نگهداری امانی و تسویهٔ وجوه کسب‌وکارهاست. این فعالیت برای نوع دوم در نظر گرفته شده و با نگهداری و جابه‌جایی وجوه دیگران سروکار دارد.

یک نکتهٔ مهم این است که این سند هنوز پیش‌نویس است. بررسی متن کامل ۱۶صفحه‌ای نشان می‌دهد تاریخ و شماره جلسهٔ تصویب هیئت عالی بانک مرکزی تکمیل نشده است. بنابراین باید میان جهت‌گیری پیشنهادی و قواعد لازم‌الاجرا تفاوت گذاشت.

از نظارت قراردادی تا نظارت مستقیم

در چارچوب سال ۱۳۹۶، پرداخت‌یار واسطه‌ای برای اتصال کسب‌وکارها به شبکهٔ پرداخت بود. این شرکت با ارائه‌دهندهٔ خدمات پرداخت (PSP) قرارداد می‌بست و برای تسویه و نظارت فنی با شاپرک تفاهم‌نامه داشت. در آن چارچوب، حداقل سرمایهٔ عددی مستقلی برای پرداخت‌یار تعیین نشده بود. بخش مهمی از کنترل فعالیت هم از مسیر رابطهٔ پرداخت‌یار با PSP و شاپرک اعمال می‌شد.

پیش‌نویس تابستان ۱۴۰۴ این منطق را تغییر داد. پرداخت‌یار شخص تحت نظارت بانک مرکزی تعریف شد و برای تأسیس، فعالیت، تمدید مجوز، ارتقا، تنزل و انحلال سازوکار مستقلی پیدا کرد. دو نوع پرداخت‌یار با سرمایه و اختیارات متفاوت شکل گرفتند و صلاحیت مدیران و سهامداران هم به بخشی از نظام نظارتی تبدیل شد.

پس دوطبقه‌شدن پرداخت‌یاری و مجوز مستقیم از بانک مرکزی تغییر تازهٔ نسخهٔ ۱۴۰۵ نیست. آنچه این نسخه را متمایز می‌کند، تشدید برخی الزامات، تعدیل برخی محدودیت‌های قبلی و گشودن مسیر حساب‌یاری برای نوع دوم است. مقایسهٔ دو پیش‌نویس نشان می‌دهد تعداد شرکای عملیاتی کاهش یافته، برخی شروط پیشین حذف یا تعدیل شده و مهلت‌های مجوزدهی بیشتر شده است.

پرسش اصلی دربارهٔ تناسب سرمایه و ریسک

مسئله این است که سرمایه برای هر دو گروه به یک نسبت پنج برابر شده، اما توسعهٔ دامنهٔ فعالیت فقط برای یکی از آن‌ها پیش‌بینی شده است. پرسش اصلی این نیست که ۵۰ یا ۵۰۰ میلیارد تومان زیاد است یا کم. پرسش این است که این سرمایه بر مبنای کدام ریسک و در برابر کدام اختیار تعیین شده است. اگر چارچوب بدون توجه به تفاوت مدل‌های کسب‌وکار اجرا شود، تداوم حضور در بازار ممکن است بیش از گذشته به توان تأمین مالی وابسته شود.

این خبر برای کسب‌وکار شما یعنی چه؟

برای مدیرعامل و مدیران مالی شرکت‌های پرداخت‌یار، افزایش پیشنهادی سرمایه می‌تواند هزینهٔ ورود و ادامهٔ فعالیت را بالا ببرد. این موضوع در تصمیم‌های مربوط به تأمین مالی و ساختار شرکت اهمیت دارد.

برای سازمان‌هایی که از خدمات پرداخت‌یار استفاده می‌کنند، تفکیک حساب‌یاری از ارائهٔ درگاه پرداخت و تغییر در شرکای عملیاتی پرداخت‌یارها می‌تواند به مسیر دریافت و تسویهٔ وجوه مربوط شود. اثر قطعی آن به متن نهایی بستگی دارد و در مرحلهٔ پیش‌نویس نمی‌توان دربارهٔ آن قطعی سخن گفت. مدیران فروش، عملیات و فناوری هم در صورت وابستگی به پرداخت آنلاین باید همین تغییرات را زیر نظر داشته باشند.

چه کارهایی باید انجام داد؟

  • مشخص کنید سازمان شما پرداخت‌یار است، با پرداخت‌یار همکاری دارد یا از خدمات آن استفاده می‌کند.
  • تاریخ تصویب و متن نهایی را پیگیری کنید و پیش‌نویس را با قواعد لازم‌الاجرا اشتباه نگیرید.
  • قراردادهای فعلی با پرداخت‌یار یا PSP را از نظر شرایط تسویه، تغییر و فسخ مرور کنید.
  • اگر پرداخت‌یار هستید، نیاز سرمایهٔ جدید و روش‌های ممکن برای تأمین آن را ارزیابی کنید.

پرسش‌های رایج

حداقل سرمایهٔ پیشنهادی چقدر است؟

در پیش‌نویس مرداد ۱۴۰۵، ۵۰ میلیارد تومان برای نوع اول و ۵۰۰ میلیارد تومان برای نوع دوم پیشنهاد شده است. این ارقام نسبت به نسخهٔ قبلی، یعنی ۱۰ و ۱۰۰ میلیارد تومان، پنج برابر شده‌اند.

آیا این قواعد لازم‌الاجراست؟

خیر. متن هنوز پیش‌نویس است و تاریخ و شماره جلسهٔ تصویب آن تکمیل نشده است.

جریان سازمان خودتان را روی دیامایند ببینید

در یک جلسهٔ نیم‌ساعته، یکی از فرایندهای واقعی شما را از ابتدا تا انتها مرور می‌کنیم.